Aktualności

« zobacz wszystkie aktualności

02 lis 2016
IMG-20160930-WA0002

VIII Forum Korytarza Bałtyk-Adriatyk w Brukseli

W VIII Forum wzięli udział przedstawiciele Komisji Europejskiej, agencji INEA, ministerstw transportu, regionów i miast oraz firm i zarządców infrastruktury z branży TSL z krajów przez które przebiega korytarz. Spotkaniu przewodniczył Prof. Kurt Bodewig, Koordynator Europejski korytarza Bałtyk-Adriatyk.

Podczas VIII Forum podsumowano dotychczasowe działania, z których najważniejsze to:

  1. Sprawozdanie z dotychczasowych naborów do CEF w 2014 i 2015 roku;
  2. Możliwości finansowania w 2016 roku w ramach CEF;
  3. Podsumowanie TEN-T Days w Rotterdamie;
  4. Zaprezentowano rezultaty trwającego (2015-2017) Studium Korytarzowego:

       – Raportu końcowego dotyczącego listy projektów

       – elementów rewidowanego Planu działań

  1. Podsumowano ustalenia regionalnych grup roboczych, strategii makroregionalnych i węzłów miejskich.

Pan Mateusz Kujawa z agencji wykonawczej INEA, który jest doradcą finansowym Korytarza BAC przedstawił wyniki naboru 2015/2016 do CEF:

Podczas naboru, który trwał do 16 lutego 2016 złożono 429 aplikacji z czego 1/3 została zakwalifikowana do tzw. koperty z Funduszu Spójności. Całkowita kwota wnioskowana w naborze wyniosła ponad 13 mld EUR i przekroczyła niemal dwukrotnie założony całkowity budżet 7,6 mld EUR na ten nabór z czego na kopertę „Spójnościową” zapisane było 6,5 mld EUR. Ostatecznie wybranych zostało 195 projektów do dofinansowania z czego 102 do koperty ogólnej, a 93 do „Spójnościowej”.

W kopercie ogólnej główny nacisk został położony na dekarbonizację oraz digitalizację transportu w szczególności na ERTMS, RIS, ITS i SESAR, ponad 50 projektów na kwotę ponad 851 mln EUR dotyczyło tych tematów i było to 75% dostępnej alokacji. W kopercie „Spójnościowej” 4,1 mld EUR zostało przeznaczone na projekty związane z rozwojem infrastruktury sieci bazowej 9 korytarzy priorytetowych.

Całościowo projekty związane z rozwojem środków transportu przyjaznych środowisku w szczególności kolejowe, otrzymały w około 5mld EUR dofinansowania, a dodatkowo te które dotyczyły usuwania wąskich gardeł  (72 projekty) na sieci transportowej 5,4mld EUR z czego 31 projektów dotyczyło ściśle krytycznych sekcji transgranicznych, które muszą zostać wykonane do 2020 roku.

Nabór ten wyjątkowo dobrze wypadł dla Korytarza BA, gdyż ponad 1/4  ze złożonych projektów (ponad 50) na kwotę dofinansowania 2,5 mld EUR, dotyczyły tych zlokalizowanych na trasie korytarza. Aplikacje, które wpłynęły rozłożone były w proporcji pół na pól z koperty „ogólnej” i „spójnościowej”. Ostatecznie dofinansowanie otrzymały 32 projekty, 12 z koperty ogólnej i 20 ze spójnościowej na kwotę dofinansowania 695 mln EUR. 11 z wybranych projektów w całości dotyczy korytarza BA. Z wybranych projektów 9 dotyczyło połączeń drogowych, 13 kolejowych i ERTMS, po 2 dla transportu multimodalnego i morskiego, 3 dotyczyły Autostrad Morskich i jeden 1 zarządzania ruchem lotniczym. Z tych 32 projektów 9 to prace studialne 9 prace studialne i budowlane i 14 tylko budowlane. W chwili obecnej trwają uzgodnienia dotycząca podpisania umów grantowych.

Pani Katarzyna Gryc z DG MOVE przedstawiła nowe „pakiety inwestycyjne” oraz środki, które pozostały wraz z naborem mieszanym (blending call) na rok 2016:

Pierwsze dwa nabory rozpoczynają się 13 października 2016 i potrwają do 7 lutego 2017. Dzień informacyjny odbędzie się 25 października 2016 roku. Nabór związany z Synergią rozpoczął się 28 września i potrwa do 13 grudnia br.

Druga prezentacja dotyczyła innowacyjnych instrumentów finansowych i powiązanych inicjatyw. Stan zaawansowania 20 projektów zamieszczonych w EFSI pipeline został przedstawiony wraz z informacjami o inicjatywach obecnie przewidzianych do finansowania w ramach zakresu następujących dodatkowych inicjatyw finansowych w ramach Instrument Debetowy CEF: inicjatywy w zakresie obligacji projektowych – PBI gwarancje PBI/ Gwarancje pożyczkowe dla TEN transport – LGTT. Omówiono także szczegóły dotyczące wniosku w sprawie zmiany rozporządzenia EFSI, co może prowadzić do przedłużenia okresu realizacji EFSI do 31 grudnia 2020, jej zakres odnoszący się do rozwoju Jednolitego Europejskiego Obszaru Transportu, jednym z głównych obszarów polityki UE.

Nowelizacja dałaby większy nacisk na dywersyfikację geograficzną i wzmocniłaby „zasadę dodatkowości”, a mianowicie, że wsparcie finansowe nie może zastąpić wydatków krajowych lub równoważnych przez państwo członkowskie. Aktywna rola Europejskiego Doradczego Hubu Inwestycyjnego w tym temacie, przewidziana jest tylko z punktu widzenia technicznego / finansowego. Przewiduje się również rozwijanie instrumentów mieszanych: zintegrowanych dotacji CEF i instrumentów EFSI. Nacisk na cele klimatyczne ustalone przez COP21 zostanie także położony w EFSI. EBI przeznaczy 40% finansowania z EFSI (transport i innowacje) na działania klimatyczne. Nie będzie przewidzianego finansowania autostrad trans granicznych w krajach nie „spójnościowych” lub z udziałem jednego z nich. Proponowane zmiany zwiększą inwestycje EFSI do 500 miliardów euro do 2020r. Gwarancje EFSI zostaną wzmocnione dodatkowymi środkami: 1,1 € mld ze środków Komisji, w tym 155 mln € z budżetu instrumentów finansowych CEF linia transportowa, co będzie wymagało zmiany Artykułu 5 rozporządzenia CEF (UE) nr 1316/2013. Do mieszanych dotacji CEF z produktami EFSI, 1 mld € ma zostać przesunięte z instrumentów finansowych CEF transportowych do transportowych grantów CEF.

Oprócz powyższych istotnych zmian oczekiwana ewaluacja średniookresowa MFF 2014-2020 prawdopodobnie zwiększy grant transportowy CEF o dodatkowe 400 mln EUR w celu sfinansowania infrastruktury transgranicznej na sieciach priorytetowych UE. Dyrektywa Omnibus określa możliwość zaprojektowania instrumentów mieszanych CEF na przyszłość. Obejmuje to możliwość kombinacji grantów CEF i/lub instrumentów finansowe UE (np instrument debetowy CEF) i finansowanie z EBI lub EFSI, jak również innych inwestorów, a także wdrażanie za pośrednictwem zarządzania pośredniego, w tym z EBI lub innych banków, stosując zasady instrumentów finansowych. Zapowiedziano zbliżający się nabór w 2016 do instrumentów mieszanych CEF  2016, który ma na celu zwiększyć transportowy pipeline EFSI i przyciągnąć inwestycje z sektora prywatnego poprzez „wymieszanie” 1 mld EUR środków z CEF z finansowaniem EFSI. Szczegóły naboru (harmonogram, czas trwania, kryteria itd.) powinny być określone przez grupę roboczą Komisji EBI w ścisłej współpracy z INEA. Spodziewane rozpoczęcie naboru planowane jest na listopad 2016 i potrwa 1 rok.

Potwierdzono, że działania w 3 naborze będą środki finansowe na rozwój inicjatyw w ramach RFC5 w szczególności pomoc techniczna dla działań instytucjonalnych (zarówno dla państw członkowskich jak i zarządców infrastruktury).

Pan Franciszek Labno przedstawił sprawozdanie z TEN-T Days, które odbyły się w czerwcu w Rotterdamie (patrz. sprawozdanie z tego wydarzenia przedstawicieli  DRG i DRRIP)

Dla Planu działań dla Korytarza założono następujące priorytety:

  1. Inwestowanie w sekcje trans graniczne zarówno kolejowe jak i drogowe z największą dla Europy wartością dodaną;
  2. Terminowe dokończenie brakujących elementów w Austrii;
  3. Wzmocnienie multimodalu poprzez uzupełnienie połączeń do portów tzw. „ostatnia mila”;
  4. Wzmocnienie węzłów miejskich pomiędzy siecią TEN-T a infrastrukturą w głównych miastach;
  5. Promocja interoperacyjności poprzez pełne wdrożenie ERTMS wzdłuż korytarza, tak aby uzyskać pełny modal Shift z dróg na kolej.

54 projekty BAC zostały zakończone a 477 trwają lub są planowane, w sumie jest 531 Projektów na finalnej liście. Całkowity koszt projektów trwających to 69514 mln EUR, zakończonych 4932 mln EUR. 177 projektów zostało rozpoczętych do 2016 roku, 270 rozpocznie się w 2016, a 30 projektów nie ma sprecyzowanego harmonogramu. 30% inicjatyw w Korytarzu dotyczy Kolei i ERTMS z budżetem przekraczającym 52% alokacji.

Dominują projekty z Polski w liczbie 194 (23,3 mld EUR), następnie Włochy 104 (18,2 mld EUR), Słowenia 59 (3,1 mld EUR),  Austria 50 (14,6 mld EUR), Słowacja 35 (4,9 mld EUR), Czechy 26 (5,3 mld EUR), oraz 9 międzynarodowych.

Druga wersja Planu działań wymaga bardziej kompleksowej analizy KPI, które to muszą bazować na dokładnej liście projektów inwestycyjnych (fiszkach), które to też będą pełniły funkcję ewaluacyjną we wdrażaniu Korytarzy. Nowe Plany działań będą miały odzwierciedlenie także  w nowych mapach TENtec, z założenia mają tez pokazywać jaki wpływ poszczególne inwestycje będą miały na rozwój Korytarzy do 2030 roku lub też pokazywać brakujące ogniwa.

Do końca października rozpatrywane będą przesłane uwagi do Planu działań, następnie zostanie przesłana poprawiona wersja. Przyjęcie ostatecznej wersji dokumentu planowane jest w połowie listopada 2016. Finalna wersja zostanie zaprezentowana na 9 Forum 5 grudnia 2016 roku.

Zidentyfikowano 13 węzłów miejskich w Korytarzu BA na podstawie Artykułu 30 Rozporządzenia TEN-T, wg następujących wytycznych;

Nie zidentyfikowano brakujących ogniw w sieci drogowej, natomiast występują znaczące ograniczenia wynikające z parametrów technicznych.

Dla kolei występują limity związane z brakiem elektryfikacji w Ljubjanie oraz liczne odcinki z problemami w interoperacyjności zgodnie ze standardem TEN-T, w tym odpowiedniej długości składów, nacisków na oś, wdrożeniem ERTMS oraz zapewnieniem odpowiednich prędkości transportowych.

Niezbędna jest weryfikacja projektów w węzłach miejskich, gdyż wydaje się to nie realne, że jest np. tylko jeden projekt zidentyfikowany w Gdańsku, sprawa została zgłoszona wykonawcy opracowania i podwykonawcy z Polski.

IMG-20160930-WA0002

IMG-20160929-WA0000

IMG-20160930-WA0004

Michał Ostrowski, DRG UMWP